[ Start ] [ terug ] [ SiteMap ] [ Organisatie ]
|
|
|
|
HET FORT BIJ CRUQUIUS
een onbegrepen
monument
deel 1 Samenvatting
Ingeklemd
tussen het dorp Cruquius en het bedrijventerrein Cruquius ligt aan de Spaarneweg
het Fort bij Heemstede, zoals het officieel heet. Sedert 1993 provinciaal
monument, onderdeel van de Stelling van Amsterdam en als zodanig vermeld op de
World Heritage List van de Unesco. Het ruim 1 ha groot fortterrein is eigendom
van de gemeente Haarlemmermeer, deze gemeente is ook beheerder van het monument.
Het
Fort dateert in zijn oorspronkelijke vorm van voor de drooglegging van de
polder, te weten van 1845. Begin twintigste eeuw is een aantal bunkertjes
('scherfvrije onderkomens') aangebracht.
De
gemeente Haarlemmermeer heeft nooit oog gehad voor dit monument. Integendeel.[2]
Daarover gaan vooral deze aantekeningen: over bestuurlijke en
culturele desinteresse van een gemeentebestuur. Meer een bestuurlijk verhaal
overigens dan een 'monumentaal'. Het Fort bij Cruquius
De
Stelling van Amsterdam is de voormalige kringstelling van permanente
verdedigingsbouw rond de hoofdstad. Als hermetisch te sluiten cirkel zou deze
stelling het laatste weerstandspunt in de landsverdediging vormen. Het was op
een beleg van ongeveer negen maanden ingericht.[3]
De werken zijn aangelegd tussen circa 1880 en 1920, en wel op basis van de
Vestingwet van 1874. Het Fort bij Heemstede dateert in zijn oorspronkelijke verschijningsvorm van vóór deze periode, namelijk van 1845. Na de inpoldering van Haarlemmermeer ontstond immers een nieuwe ontsluiting naar Amsterdam: dat vroeg om een nieuwe verdediging. Eén van de onderdelen daarvan was het Fort bij Cruquius.
Nimmer voltooid
Het
ging medio de 19e eeuw om een viertal 'torenfortlocaties', gericht op de
voornaamste toegangen van de polder. Centraal was op het forteiland een
cilindrisch torengebouw gepland met op de verdiepingen schietgaten voor
mitrailleurs en kanonnen. Het Fort bij Cruquius was gericht op de Ringvaart en
de (oude) Kruisweg. Om het torenfort liep een gracht met aan weerskanten een
dijklichaam. Deze gracht kon vanuit de Ringvaart van water worden voorzien.
Als
gevolg van drastische veranderingen in krijgsscenario's is het torenfort bij
Cruquius nooit voltooid. Op een geaccidenteerd terrein, (een zandopduiking aan
de rand van het voormalige Haarlemmermeer) is alleen een diepe gracht met
bijbehorende kaden en een verlaagd plateau aangelegd.Begin vorige eeuw is
daaraan nog een aantal kleine bunkers ('scherfvrije onderkomens') toegevoegd.
Deze laatste objecten zijn in het terrein nog aanwezig. Dat kan niet worden
gezegd van het een paar jaar geleden nog aanwezige gedeelte van de historische
gracht met bijbehorende kaden en het verdiepte plateau.... Rond de kerstdagen
van 1997 betrad namelijk de dienst Openbare Werken van de gemeente
Haarlemmermeer het strijdtoneel. Mr. H. van der Molen |